Welke 14 allergenen zijn wettelijk verplicht op het etiket?

Gluten, schaaldieren, eieren, vis, pinda's, soja, melk (inclusief lactose), noten, selderij, mosterd, sesamzaad, sulfiet, lupine en weekdieren.

Moeten allergenen altijd vet gedrukt worden?

Ja, in de ingrediëntenlijst moet het allergeen visueel opvallen ten opzichte van de rest — doorgaans met vetgedrukte letters, hoofdletters of een andere kleur.

Wat betekent 'kan sporen bevatten van...'?

Dat is een vrijwillige waarschuwing van de fabrikant voor mogelijke kruisbesmetting. Wettelijk verplicht is alleen wat als ingrediënt gebruikt is, maar bij een ernstige allergie neem je zo'n melding serieus.

Ik heb een allergische reactie gehad door een ontbrekend allergeen. Wat nu?

Ga bij een ernstige reactie direct naar de huisarts of 112. Bewaar de verpakking, het etiket en de bon als bewijs, en meld het incident bij de NVWA.

Geldt de etiketteringsplicht ook voor horeca en bakkers?

Ja. Ook bij ambachtelijk brood, maaltijden en losse producten moet de horeca desgevraagd allergeeninformatie kunnen geven, meestal via een informatiekaart of menukaart.

De 14 wettelijke allergenen uitgelegd

Sinds 2014 is in de hele EU vastgelegd welke allergenen duidelijk op het etiket moeten staan — de zogeheten 14 wettelijke allergenen. Dat zijn de stoffen waarvan wetenschappelijk vaststaat dat ze bij een aanzienlijke groep mensen een allergische of intolerantiereactie veroorzaken. Hieronder leggen we uit welke dat zijn en waar je op let als de etikettering niet klopt.

De 14 verplichte allergenen

Glutenbevattende granen (tarwe, rogge, gerst, haver, spelt, kamut)
Schaaldieren (garnalen, krab, kreeft)
Eieren
Vis
Pinda's
Soja(bonen)
Melk (inclusief lactose)
Noten (amandel, hazelnoot, walnoot, cashew, pecan, paranoot, pistache, macadamia)
Selderij
Mosterd
Sesamzaad
Zwaveldioxide en sulfieten (bij meer dan 10 mg/kg)
Lupine
Weekdieren (mossel, oester, inktvis)

Hoe herken je ze op het etiket?

In de ingrediëntenlijst moet het allergeen visueel opvallen. Bijna altijd gebeurt dat met vetgedrukte letters of HOOFDLETTERS. Soms ook met een andere kleur. Het is niet genoeg om het allergeen alleen te benoemen in een aparte zin (“bevat noten”) als het ook in de ingrediëntenlijst voorkomt — in de lijst zelf moet het opvallen. Bij losse producten (de bakker, de slager, de horeca) moet de verkoper desgevraagd mondeling of via een kaart allergeeninformatie kunnen geven.

“Kan sporen bevatten” is iets anders

Teksten als “kan sporen bevatten van noten” zijn vrijwillige waarschuwingen van de fabrikant over mogelijke kruisbesmetting in de fabriek. Wettelijk verplicht is alleen wat bewust als ingrediënt is gebruikt. Voor mensen met een ernstige allergie is zo'n vrijwillige melding toch belangrijk; bij een milde intolerantie is het risico kleiner. Twijfel je, kies dan een product zonder de melding of een met een duidelijk “vrij van”-keurmerk.

Verkeerde of ontbrekende etikettering

Een flink deel van de terugroepacties op ProductAlert gaat over foute allergenenetikettering — bijvoorbeeld een sauspot waarin mosterd zit zonder dat het op het etiket staat. Dit soort fouten is voor mensen met een allergie gevaarlijk. Merk je dat een product een allergeen bevat dat niet vermeld staat:

Stop direct met gebruik.
Bewaar de verpakking inclusief barcode en batchnummer.
Meld het bij de NVWA via hun meldpunt — met een foto van het etiket versnel je de beoordeling.
Bij een allergische reactie: bel je huisarts of, bij ernstige benauwdheid, 112.

Zelf alert blijven

Fabrikanten passen recepten regelmatig aan. Een product dat jij jarenlang veilig at, kan na een receptwijziging opeens een nieuw allergeen bevatten. Maak er een gewoonte van om de ingrediëntenlijst van je vaste producten af en toe opnieuw te lezen — zeker als de verpakking net veranderd is. Via de ProductAlert-app kun je een allergeenprofiel instellen, zodat je automatisch een melding krijgt bij een waarschuwing die voor jou relevant is.