Waarom is listeria gevaarlijk voor zwangere vrouwen?

De bacterie kan via de placenta het kind bereiken en leiden tot een miskraam, vroeggeboorte of een ernstige infectie bij de baby — ook als de moeder zelf weinig klachten heeft.

In welke producten komt listeria voor?

Vooral in gekoelde kant-en-klare producten: rauwmelkse kaas, gerookte of gemarineerde vis, voorverpakte vleeswaren, pâté en soms voorgesneden salades.

Wat zijn de symptomen van een listeria-infectie?

Koorts, spierpijn, misselijkheid en soms diarree. Bij ernstige vormen komen nekstijfheid, verwardheid of evenwichtsproblemen voor — dan direct 112 bellen.

Kan ik listeria wegwassen van groente?

Alleen gedeeltelijk. Wassen helpt wel, maar de bacterie kan zich blijven vermenigvuldigen in de koelkast. Bij risicogroepen is kort verhitten veiliger dan alleen wassen.

Hoe lang duurt het voor listeria klachten geeft?

Dat varieert van enkele dagen tot zelfs drie maanden na besmetting. Daardoor is de bron achteraf vaak lastig te achterhalen.

Listeria: risicogroepen, producten en voorzorgsmaatregelen

Listeria komt minder vaak voor dan salmonella, maar is in veel opzichten gevaarlijker. De bacterie veroorzaakt listeriose, een infectie die bij gezonde volwassenen vaak mild verloopt maar bij kwetsbare groepen dodelijk kan zijn. Daarom staan listeria-terugroepacties bijna altijd in de hoogste risicocategorie.

Wat maakt listeria zo bijzonder?

Listeria monocytogenes kan zich vermenigvuldigen bij koelkasttemperaturen (4 tot 6 graden). Waar de meeste bacteriën in de koelkast remmen, groeit listeria daar gewoon door. Bovendien kan de bacterie via de placenta het ongeboren kind bereiken, wat listeria tot een belangrijk onderwerp in de zwangerschapszorg maakt.

Risicogroepen

Zwangere vrouwen: ongeboren kind kan ernstig ziek worden, ook bij milde klachten bij de moeder.
Ouderen (70+): kans op bloedvergiftiging en hersenvliesontsteking neemt toe.
Mensen met verminderde weerstand: chemo- of immunotherapie, orgaantransplantatie, HIV, chronische leveraandoeningen.
Pasgeboren baby's: via de moeder tijdens de bevalling.

In welke producten?

Listeria komt vooral voor in gekoelde, kant-en-klare producten die zonder verdere verhitting worden gegeten. De meest genoemde bronnen:

Rauwmelkse en zachte kazen (brie, camembert, blauwaders) — pasteurisatie vermindert het risico.
Gerookte of gemarineerde vis, vooral vacuümverpakt (zalm, forel, makreel).
Voorverpakte vleeswaren en pâté.
Voorgesneden sla en rauwkost.
Kant-en-klare salades en broodjes uit de koeling.

Symptomen

De klachten beginnen niet meteen: meestal twee tot drie weken na besmetting, soms pas na drie maanden. Let op:

Koorts en koude rillingen
Spierpijn en algeheel grieperig gevoel
Misselijkheid, braken en soms diarree
Bij ernstige infectie: nekstijfheid, verwardheid, evenwichtsproblemen — dan 112 bellen

Voorzorgsmaatregelen

Zet de koelkast op 4 graden of lager; controleer dat af en toe met een thermometer.
Eet voorverpakte gerookte vis en vleeswaren zo snel mogelijk op na openen.
Verhit kant-en-klare producten door, zeker als je zwanger bent of tot een risicogroep hoort.
Vermijd rauwmelkse kaas tijdens de zwangerschap.
Maak je koelkast en snijplank regelmatig schoon met heet water en afwasmiddel — listeria hecht zich graag aan oppervlakken.

Wanneer er een listeria-waarschuwing verschijnt, publiceert ProductAlert die standaard met hoogste prioriteit. Staat een product uit de hoog-risico lijst bij jou in de koelkast, volg dan direct het stappenplan.